ASPress - czasopisma pedagogiczne


ARCHIWUM WYDAŃ CYFROWYCH
       
Język Niemiecki



Wydania z lat 2009-2016 dostepne są w wersji elektronicznej jako pliki PDF. Są one identyczne z wersjami drukowanymi. Jednakże nie zawierają materiałów, które były na płytach CD/DVD dołączanych do niektórych wydań drukowanych.
W wersji drukowanej dostepne jest tylko jedno wydanie - 3/2016.
Więcej


Zbiór 52 felietonów poświęconych współczesnej Polsce, Polakom, polityce, roli telewizji i mediów we współczesnym świecie, globalizacji i konsekwencji wynikającej z naszego otwarcia na świat.
Wydanie w postaci pliku PDF
Cena 10 zł.
Zamów


Książka o podróżach, poznawaniu, odkrywaniu i podbijaniu świata, o pokonywaniu kolejnych horyzontów ludzkiego rozwoju. Ludzie wędrują od wieków, zawsze chcieli zobaczyć, co jest za kolejną rzeką, górą, morzem, za nowym horyzontem. Ta wędrówka pozwoliła najpierw poznać naszą planetę, a dziś już zaprowadziła człowieka poza granice Układu Słonecznego. Kim są ci, którzy zmieniają historię świata? Dlaczego Krzysztof Kolumb odkrył Amerykę, a Mikołaj Kopernik „poruszył” Ziemię?
Wydanie w postaci pliku PDF.
Cena 10 zł.
Zamów

Wydanie drukowane



Historia powstania  * Dane techniczne * Słynne rajdy * Rozwiązania konstrukcyjne

Pierwszy pojazd z napędem na obie osie skonstruowano w 1824 r. a więc ponad pól wieku wcześniej od samochódu. Jednak dopiero wojskowi amerykańskiej armii jako pierwsi chcieli mieć pojazd, który pojedzie każdą drogą, pokona głębokie rowy  i wyposażony będzie we wciągarkę, tak by mógł poruszać się w każdym terenie.
Cena 10 zł.
Zamów

Wydania specjalne "Geografii w Szkole"

2011

2010

2009

2008


Cena kompletu wydań 50 zł
Cena jednego wydania 10 zł
Zamów



Nowość!


Więcej

Artykuły archiwum

03.07.2017

Poczet królów polskich Adama Jana Warakomskiego

Księgi silva rerum były i są skarbnicą wiedzy – w przeszłości dla danej rodziny szlacheckiej, do której księga należała, obecnie dla historyków, kulturoznawców, etnologów, historyków literatury. Jedną z wciąż mało znanych rodowych ksiąg jest sylwa Warakomskiego. 
Biografia Adama Jana Warakomskiego kryje w sobie wiele tajemnic. Odszukane do tej pory informacje na jego temat są bardzo skromne. Postać ta znana jest tylko z autorstwa Sylwy starosty nowodworskiego Adama Jana Warakomskiego. Dzieło to pochodzi z lat 1738–1743. Wiek XVIII jest charakterystycznym okresem, w którym licznie tworzono domowe księgi silva rerum. Każdy pan domu mógł spisywać księgę. Jeśli ich autorzy nie zapisali kart swojego dzieła wzmiankami autobiograficznymi, często nie można o nich zbyt wiele powiedzieć.

Księga silva rerum Warakomskiego została spisana jako dar dla jego wnuków. Stąd znajdziemy w niej wiele informacji ich dotyczących. Autor jednak siebie otacza tajemnicą i nie pozostawia wielu informacji ze swojego życia na kartach sylwy. Wiadomo, że Warakomski sprawował dwie ważne funkcje: od 16 czerwca 1711 r. był rotmistrzem województwa wileńskiego oraz 4 października 1732 r. objął urząd starosty Nowegodworu. Dlatego też w wielu miejscach sylwy znajduje się jego tytuł: „starosta nowodworski”. Wśród niewielu wzmianek autobiograficznych zamieszczonych w księdze Warakomski pozostawił na karcie tytułowej niezwykle ciekawy szkic. Rysunek przedstawia herb autora – Abdank. Herb narysowany przez Warakomskiego zgadza się z wersją zamieszczoną w herbarzach.

Jeśli chodzi o życie prywatne autora, to 14 maja 1711 r. Adam Warakomski ożenił się z Elżbietą Jurewiczówną (był to jej drugi mąż). Warakomski pochodził z Radzymina, natomiast Nowydwór objął w opiekę po krewnych małżonki. Na karcie tytułowej sylwy znajdujemy dedykację, która wskazuje, że autor miał córkę Mariannę Beatę (która wyszła za mąż za Jakuba Kłanickiego) oraz sześcioro wnucząt, dla których dziadek spisał ową księgę silva rerum.           

Co kryje księga?         

Sylwy to dzieła, które zawierały różnorodne treści. Dlaczego więc Adam Warakomski spisał w swojej księdze właśnie historię Polski? Odpowiedź znajduje się w mowie zatytułowanej Apologijka, pro cujus vis crisi krotka, która rozpoczyna część historyczną sylwy. Autor zaznacza, że jest świadomy tego, że nie jest pierwszym podejmującym wyzwanie spisania wszystkich władców polskich w jednym dziele. Twierdzi, że wiele czytał i pragnie zgromadzić zdobytą dotychczas wiedzę w swoim manuskrypcie.

Warakomski, jako że był narodowości polskiej, z myślą o Polakach zebrał w całość uzyskane informacje i stworzył kompendium wiedzy dla przyszłych pokoleń. Księga miała na celu zaspokajanie ciekawości młodych ludzi.

Część dotycząca historii Polski zawiera chronologiczny spis książąt i królów zasiadających na tronie polskim, od początku istnienia państwa do czasów życia autora. Opis każdej postaci zawiera krótką notatkę biograficzną, przypominającą zapis encyklopedyczny z najważniejszymi datami z jej życia. Autor przestrzegał umieszczania daty koronacji króla bądź roku objęcia władzy w przypadku panującego. Prócz datacji Warakomski konsekwentnie wyjaśniał powiązania genealogiczne prezentowanej postaci, najczęściej sięgając do drugiego pokolenia. Dalszy opis zawierał informacje z życia osobistego władców, społecznego, kulturalnego, a najczęściej politycznego. Charakterystyki były bardzo krótkie w porównaniu z wielostronicowymi opisami zawartymi w dziełach polskich kronikarzy, takich jak Jan Długosz lub Marcin Kromer.

Najciekawszym dodatkiem umieszczanym w opisach władców i królów Polski był krótki epigramat – zazwyczaj cztero- lub pięciowersowy rymowany utwór. Wierszyki spisywane były w środku lub na końcu charakterystyki. Memoriały – jak zaznaczał Warakomski – spisane w języku polskim lub łacińskim mają bardzo różnorodną tematykę. Najczęściej dotyczą jednego faktu z życia postaci i są nacechowane krytycznymi bądź wyszydzającymi uwagami autora sylwy. Pierwszym władcą, któremu starosta nowodworski zadedykował wierszyk, jest książę Krakus, natomiast na najdłuższy epigramat zasłużył Jan III Sobieski.

Dzieje bajeczne Polski

W dziele Warakomskiego Chronologiczny spis monarchów Polski sięga do legendarnego założyciela państwa – Lecha I. Władca ten dał początek Polsce. Innym znanym władcą jest Krakus. Autor sylwy zaznacza, że książę był narodowości czeskiej, natomiast inni kronikarze uważają, że polskiej. Kolejną ciekawą postacią jest córka Krakusa – księżniczka Wanda. Zapisała się w legendach z powodu odrzucenia propozycji małżeństwa złożonej przez księcia niemieckiego Rytygiera. Swoją czystości pragnęła ofiarować bogom. Księżniczka zakończyła życie, skacząc do Wisły. Warakomski dodał memoriał do opisu Wandy, w którym stwierdza, że księżniczka była poganką, „a czystość bogom poślubiła”. Następny epigramat dodany do opisu rządów dwunastu wojewodów ma drwiący ton. Charakteryzuje okres rozpusty wojewodów i naiwność Polaków:

Mądry Polak po szkodzie, w przypowieściach kładą

Wtedy stajnie zamyka, konie jak wykradną

A z wojewodów gorzkiej zapomniawszy szkody

Na co jeszcze czynicie, z obór wołowody.

Książę Popiel również jest przykładem potwierdzającym negatywne opinie prezentowanej postaci. Władca ten to zdaniem Warakomskiego „wierutny Sardanapal, leżuch i gbur sprośny, lustra nie miał żadnego cnót, oprócz gracji, iż tylko włosy na głowie ozdobą były kędzierzawe”.

W opisie Piasta znajdujemy legendę dotyczącą objęcia przez niego władzy. Historia dotyczy ubogiego gospodarza, który był nadzwyczaj bogatym duchowo człowiekiem. Jego szczera gościnność sprawiała, że każdy pielgrzym, który zapukał do jego drzwi, nie odszedł bez poczęstunku. Pewnego dnia do jego chaty zapukali dwaj wędrowcy, którzy byli posłańcami od Boga. Gospodarz ugościł mężczyzn, a ci, odchodząc, wywróżyli mu, że zostanie wybrany na władcę państwa. Według legendy ubogi gospodarz zasiadł na tronie jako Piast, mieszczanin kruszwicki. Opowieść ta zawarta jest również w innych źródłach. Jednak tylko Warakomski „odważył się” przedstawić w swoim dziele własne spojrzenie na tę historię. Zdaniem autora mężczyźni nie byli wysłannikami od Boga, lecz „ruską świtą”, która poszukiwała nowego elektora. Czasy były bardzo ciężkie, ludzie byli wrogo do siebie nastawieni. Mężczyzna był na tyle dobrym człowiekiem, że zaprosił na ucztę nieznajomych. Warakomski twierdzi, że poczęstunkowi towarzyszyło „piwo i gorzałka”, więc tak dobrze ugoszczona świta odwdzięczyła się dobremu człowiekowi, darując mu tron. Piast zaś odurzony napojami alkoholowymi uznał wędrowców za wysłanników Boga.

Dynastia Piastów

Charakterystyka władców z dynastii Piastów jest bardzo podobna do opisów kronikarzy polskich. Adam Warakomski dodaje oczywiście swoje cenne oceny, aby przyszłe pokolenia miały możliwość czerpania wiedzy ujętej w różnych kontekstach.

Niezwykle ciekawa jest charakterystyka Kazimierza I. Większość źródeł skupia uwagę na zrelacjonowaniu wygnania tego władcy i jego matki poza granice państwa. Autor sylwy oczywiście wspomina o tym zajściu, jednak koncentruje się na wstąpieniu księcia do klasztoru benedyktynów. Warakomski zaznacza, że był to przełomowy moment w życiu przyszłego monarchy. Kazimierz, kiedy objął tron w 1041 r., zyskał szacunek poddanych jako były mnich. Na jego cześć zapanowała nowa moda, wzorowana na benedyktyńskich mnichach: „Polacy głowy sobie golili i czupryny na obyczaj benedyktyński strzyc okrągłe, brody także, gdyż przedtem podobnie jak Czesi nosili, […] Piastowie podobnie przepasania weselne tuwalniami na sobie nosić zaczęli, zwyczaj ten od szlachty do prostoty, jakiej przestrzegano na dworskich nawet mariażach”. Wątek ubioru jest dotąd nieznany, nie pojawia się w żadnym opisie prezentowanym przez innych historiografów.

Podobna prezentacja mody zamieszczona jest w życiorysie Ludwika Węgierskiego. Trend dotyczy zdobienia szabli. Do XIV wieku szlachta nie przywiązywała wagi do ich wyglądu, jednak od czasu objęcia rządów przez Ludwika Węgierskiego magnaci podróżujący na Węgry zaczerpnęli od tamtejszego społeczeństwa przywiązanie i szacunek do szabli. Zaczęto je oprawiać w złoto i srebro, przyczepiać do nich serpentyny i wstążki oraz zdobić je grawerami. Z kolei charakterystyka Augusta II i Augusta III przedstawia kobiecą modę. Warakomski pisze, że suknie pań były tak szerokie, że w ławce kościelnej mieściły się tylko trzy damy.

W notce biograficznej Bolesława Śmiałego również możemy przeczytać informację, której nie znajdziemy w innych źródłach. Warakomski przytacza historię św. Stanisława. Król skazał biskupa Stanisława za zdradę, karą było zgładzenie. Źródła podają, że w wyniku powstania król zmuszony był opuścić kraj i udał się na Węgry, a po dwóch latach tam zmarł. Natomiast autor sylwy sądzi, że Bolesław uciekł z kraju, a w wyniku kary do końca życia pracował w kuchni (…)

Opis dynastii Piastów Adam Warakomski kończy bardzo długim życiorysem Kazimierza Wielkiego. Został on ukazany jako wielki budowniczy, architekt oraz ekonom; wysławiany i chwalony przez autora sylwy. Korzystając z przedstawienia dokonań Kazimierza Wielkiego i niezmiernie dobrej sytuacji kraju w okresie sprawowania przez niego rządów, Warakomski w negatywnym świetle przedstawia szlachtę. Według niego wykorzystywała ona równowagę ekonomiczną kraju i zamiast gromadzić się na sejmikach w celu podejmowania uchwał, hucznie biesiadowała, piła alkoholowe trunki i trwoniła pieniądze państwa (…)

Więcej przeczytacie w artykule Małgorzaty Kazanieckiej „Poczet królów polskich Adama Jana Warakomskiego” w najnowszym wydaniu (3/2016) „Wiadomości Historycznych”.

Powrót