ASPress - czasopisma pedagogiczne


ARCHIWUM WYDAŃ CYFROWYCH
       
Język Niemiecki



Wydania z lat 2009-2016 dostepne są w wersji elektronicznej jako pliki PDF. Są one identyczne z wersjami drukowanymi. Jednakże nie zawierają materiałów, które były na płytach CD/DVD dołączanych do niektórych wydań drukowanych.
W wersji drukowanej dostepne jest tylko jedno wydanie - 3/2016.
Więcej


Zbiór 52 felietonów poświęconych współczesnej Polsce, Polakom, polityce, roli telewizji i mediów we współczesnym świecie, globalizacji i konsekwencji wynikającej z naszego otwarcia na świat.
Wydanie w postaci pliku PDF
Cena 10 zł.
Zamów


Książka o podróżach, poznawaniu, odkrywaniu i podbijaniu świata, o pokonywaniu kolejnych horyzontów ludzkiego rozwoju. Ludzie wędrują od wieków, zawsze chcieli zobaczyć, co jest za kolejną rzeką, górą, morzem, za nowym horyzontem. Ta wędrówka pozwoliła najpierw poznać naszą planetę, a dziś już zaprowadziła człowieka poza granice Układu Słonecznego. Kim są ci, którzy zmieniają historię świata? Dlaczego Krzysztof Kolumb odkrył Amerykę, a Mikołaj Kopernik „poruszył” Ziemię?
Wydanie w postaci pliku PDF.
Cena 10 zł.
Zamów

Wydanie drukowane



Historia powstania  * Dane techniczne * Słynne rajdy * Rozwiązania konstrukcyjne

Pierwszy pojazd z napędem na obie osie skonstruowano w 1824 r. a więc ponad pól wieku wcześniej od samochódu. Jednak dopiero wojskowi amerykańskiej armii jako pierwsi chcieli mieć pojazd, który pojedzie każdą drogą, pokona głębokie rowy  i wyposażony będzie we wciągarkę, tak by mógł poruszać się w każdym terenie.
Cena 10 zł.
Zamów

Wydania specjalne "Geografii w Szkole"

2011

2010

2009

2008


Cena kompletu wydań 50 zł
Cena jednego wydania 10 zł
Zamów



Nowość!


Więcej

Artykuły archiwum

12.11.2017

Jak stare są polskie góry?

Obiegowa opinia głosi, że najstarszy polski masyw górski to Góry Świętokrzyskie, młodsze są Sudety, natomiast najmłodsze – Karpaty. Sytuacja jest jednak bardziej skomplikowana.
Powielany w wielu podręcznikach pogląd ma swoje źródło w nazewnictwie i datowaniach trzech najbardziej znanych zdarzeń górotwórczych (orogenez), które miały miejsce na terenie Europy w ciągu ostatniego pół miliarda lat. Są nimi orogeneza kaledońska, waryscyjska (hercyńska) oraz alpejska. Pierwsze dwa z tych wydarzeń miały miejsce w dalekiej przeszłości geologicznej, stąd też nie można ich wiązać z powstaniem współczesnych łańcuchów górskich. I to jest właśnie źródło błędu, który można łatwo popełnić, zastanawiając się nad wiekiem polskich gór.
 
Góry i górotwory
Kluczowe dla zrozumienia genezy masywów górskich znajdujących się na terenie naszego kraju jest rozróżnienie dwóch pojęć: gór oraz górotworu (orogenu). Pierwszy termin odnosi się do formy ukształtowania terenu. Drugi dotyczy budowy geologicznej obszaru, który podlegał niegdyś ruchom górotwórczym. Górotwory mogą znajdować się na obszarach, które dzisiaj są górami, wyżynami, nizinami, a nawet dnem morza szelfowego, a ich ślady znajdowane są zarówno na powierzchni, jak i w głębokich otworach wiertniczych.
Wypiętrzanie i fałdowanie skał w trakcie ruchów górotwórczych wiąże się z powstawaniem wypukłych form ukształtowania terenu. Nierzadko są to bardzo wysokie łańcuchy górskie. Ulegają one działającym nieustannie procesom wietrzenia oraz erozji. Te pierwsze powodują rozpad skał na mniejsze fragmenty oraz na pojedyncze ziarna minerałów. Jest to efekt działania wielu zjawisk fizycznych, chemicznych, a także związanych z obecnością organizmów. Czynniki fizyczne to przede wszystkim destrukcyjny wpływ zmian temperatur oraz wilgotności – na przykład rozsadzanie skał przez wielokrotnie zamarzającą i rozmarzającą wodę. Procesy chemiczne mają związek z rozkładem niektórych minerałów poprzez ich wchodzenie w reakcję ze związkami rozpuszczonymi w wodzie (na przykład dwutlenkiem węgla). Organizmy żywe mogą z kolei oddziaływać na skałę zarówno w sposób mechaniczny (fizyczny), jak i chemiczny.
Procesy erozji są z reguły wtórne w stosunku do wietrzenia i wiążą się z odprowadzaniem pojedynczych ziaren lub całych fragmentów skał. Medium powodujące to przemieszczanie materii mogą stanowić: siła grawitacji, woda (rzeczna, morska), wiatr, lód, a także organizmy żywe. W połączeniu z procesami wietrzenia prowadzi to do całkowitego zniszczenia, czyli zrównania gór. Po kilkudziesięciu milionach lat nawet najwyższe łańcuchy górskie stają się monotonnymi wyżynami, nizinami, czasami nawet dnem morza.
Nieustanne oddziaływanie procesów wietrzenia i erozji powoduje, że na świecie nie ma starych gór, pamiętających czasy orogenez kaledońskiej i waryscyjskiej. Owszem, gdzieniegdzie w tych samych miejscach mogły powstać kolejne łańcuchy górskie. Ich geneza będzie jednak związana z o wiele młodszymi procesami, niemal współczesnymi w geologicznej skali czasu.
 
Ślady dawnych gór
Skoro nie ma starych gór, to skąd geolodzy wiedzą o ich istnieniu? Choć wiele dawnych masywów górskich zniknęło z powierzchni Ziemi, to nie wszystkie budujące je skały uległy zniszczeniu. Procesy wietrzenia i erozji sięgają zazwyczaj tylko do pewnej głębokości, określonej podstawą erozyjną sieci rzecznej, która odprowadza produkty rozpadu skał oraz minerałów. Korzenie górotworu, czyli struktury geologicznej powstającej wraz z łańcuchami górskimi, sięgają jednak co najmniej kilka kilometrów głębiej. Badając je geolodzy są w stanie określić, kiedy na danym obszarze doszło do ruchów orogenicznych i wypiętrzenia nieistniejących już masywów (...)
 
Więcej przeczytacie w artykule Pawła Wolniewicza „Jak stare są polskie góry?“ w najnowszym wydaniu (2/2016) „Geografii w Szkole“.

Powrót