ASPress - czasopisma pedagogiczne


ARCHIWUM WYDAŃ CYFROWYCH

Wydanie specjalne "Fizyki w Szkole"


Zamów

Wydania specjalne "Geografii w Szkole"

2011

2010

2009

2008


Zamów



Historia powstania  * Dane techniczne * Słynne rajdy * Rozwiązania konstrukcyjne
Pierwszy pojazd z napędem na obie osie skonstruowano w 1824 r. a więc ponad pól wieku wcześniej od samochódu.
Jednak dopiero wojskowi amerykańskiej armii jako pierwsi chcieli mieć pojazd, który pojedzie każdą drogą, pokona głębokie rowy  i wyposażony będzie we wciągarkę, tak by mógł poruszać się w każdym terenie.
Więcej


ZAPOWIEDZI WYDAWNICZE


Samochody sportowe
Słynne modele  * Sportowe sukcesy * Historia marek * Rekordowe osiągi
Historia samochodów sportowych jest prawie tak stara jak same samochody. Pierwszy wyścig odbył się już w 1894 roku na trasie Paryż-Rouen. Co ciekawe - rywalizowały ze soba samochody o napędzie parowym, spalinowym i elektrycznym. Trasę 120 km najszybciej pokonał samochód o napędzie parowym, ale został zdyskwalifikowany za niedozwolone przeróbki.


Sztuka dziennikarska
Czym są media  * Jak pisać * Jak robić karierę * Jak nie zwariować
Dziś więcej ludzi pisze niż czyta.  
Takie możliwości stworzył Internet i telewizja komórkowa. Czy to oznacza koniec dziennikarstwa, czy jego nowa era? Czy to co dzisiaj obserwujemy w mediach – wpisy na portalach społecznościowych, blogi są dziennikarstwem czy tylko zabawą pasjonatów internetu?



Baza danych
Władza * Pieniądze * Intrygi * Uczucia * Polityka
Dla współczesnego człowieka korporacja jest ważniejsza od rodziny. Korporacja daje awanse, władzę i pieniądze, ale żąda bezwzględnego podporządkowania, potem wysysa z ludzi energię a na końcu wypluwa człowieka na zewnątrz. A co się dzieje, kiedy człowiek nie chce podporzadkować się procedurom i normom korporacyjnym? Czy można pracować w korporacji i być normalnym człowiekiem? Czy jest życie poza korporacją?


Ebooki 


Więcej

Artykuły archiwum

08.02.2017

Nie - zwykła woda

Woda jest naszym wspólnym skarbem, powinniśmy więc dołożyć wszelkich starań, aby była możliwie czysta, a jej straty możliwie najmniejsze. Woda jest powszechna w naszym życiu w różnych postaciach: w napojach (np. w porannej kawie czy herbacie), jako prysznic bądź kąpiel, poprzez opady deszczu lub śniegu, kałuże, morza, jeziora czy rzeki, a także zawierają ją nasze organizmy oraz wszystkie pozostałe zwierzęce i roślinne, a także bakterie.
 Potrzebujemy wody, woda nas otacza i w znacznym stopniu jesteśmy z niej „zbudowani”. Woda jest fascynującym związkiem chemicznym - jednym z żywiołów (obok ognia, ziemi, powietrza), któremu w poprzednich wiekach przypisywano nadzwyczajne moce i traktowano jak kolebkę życia. Wszystkie organizmy zamieszkujące Ziemię do wzrostu w początkowej fazie życia potrzebują wody, czy to glony, ryby, gady, ptaki i człowiek. Wszelkie procesy biochemiczne zachodzące w organizmach roślinnych czy zwierzęcych związane są także z obecnością wody. Woda jest środowiskiem życia wielu organizmów, rozpuszczalnikiem, reagentem w wielu reakcjach biochemicznych.
Woda w przyrodzie przechodzi cyklicznie, choć nie zawsze, przez trzy stany skupienia: stały, ciekły i gazowy. W określonych warunkach może też z pary wodnej zamienić się bezpośrednio w lód z pominięciem stanu ciekłego oraz także z lodu w parę wodną (zachodzi wtedy zjawisko sublimacji i resublimacji). Jej zadziwiające właściwości można zauważyć wokół nas. Jest wszechobecna i traktowana jako żywioł o najistotniejszym znaczeniu. Grecki filozof i matematyk Tales z Miletu w VI w. p.n.e. przedstawić ówczesne rozumienie świata jako oparte na istnieniu najważniejszego żywiołu - wody - cieczy wiecznej i powszechnej opływającej wszystko i wobec tego wszystko z niej powstało (…)

Czym jest dla nas woda? 
Oczywiście woda jest podstawą życia. W ciele dorosłego człowieka znajduje się około 60% wody, natomiast u dzieci stanowi nawet około 75 %. Straty wody w organizmie moją być dla nas niebezpieczne, gdyż brak około 3% wywołuje zmęczenie, to utrata 10% zagraża już życiu. Przyjmuje się, że dziennie należy dostarczyć co najmniej 1 litr wody i jest to minimalna ilość, aby zapobiec zmianom patologicznym w organizmie. Oczywiście w czasie upałów należy spożyć nawet do 3 litrów. 
Woda w naszych organizmach transportuje składniki odżywcze z pokarmu do poszczególnych komórek organizmu oraz ułatwia wydalanie z nich szkodliwych produktów przemiany materii. Woda oczywiście wspomaga także transport takich substancji, jak hormony czy enzymy, reguluje ciepłotę naszego ciała oraz przenosi inne związki i proste jony, tak bardzo potrzebne do prawidłowego funkcjonowania organizmu:  makroskładniki (HCO3-, SO42-, Cl-, Na+, K+, Ca2+, Mg2+), nieorganiczne związki azotu, żelazo, krzemiany, mikroskładniki (pierwiastki śladowe). Informacje o innych również bardzo istotnych aspektach dotyczących wody zostały przedstawione poniżej.
 
Budowa wody
Oksydan to, sugerowana przez IUPAC,  jeszcze jedna z nazw, określających związek o wzorze H2O. Wodę można też traktować jako wodorek niemetalu – wodorek tlenu, cząsteczka którego jest spolaryzowana dodatnio (atomy wodoru) i ujemnie (atom tlenu), a tak zbudowane cząsteczki to dipole. Ma to związek z nieliniową budową cząsteczki. Rezultatem tego jest duży moment dipolowy i zarazem duża względna przenikalność elektryczna (…)
Nie każda „woda” to H2O, czyli o różnych rodzajach wody
Woda występuje w formie czystej lub związanej, np. w minerałach i skałach lub jako składnik mieszanin. Ponadto pojęcie wody nie zawsze w praktyce odnosi się do czystej formy H2O. Pojęcie „woda” przypisać można wodzie ciężkiej, destylowanej, pitnej, źródlanej, mineralnej i morskiej, zawierających także inne składniki, w tym kationy i aniony stanowiące o stopniu jej zmineralizowania. Przykłady wymienionych powyżej „wód” zestawiono poniżej:
Woda ciężka (tlenek deuteru)
Pod tym pojęciem mieści się izotopowa odmiana wody o wzorze sumarycznym D2O lub DHO, w cząsteczkach których atom lub atomy wodoru (protu) zostały zamienione jego deuterową formą. Istnieje też  inna odmiana izotopowa wody - T2O, w której zamiast atomów wodoru H znajdują się atomy trytu, kolejnego izotopu wodoru. Obecność izotopowych atomów w cząsteczkach powoduje zmianę we właściwościach fizycznych, np. D2O to bezbarwna i bezwonna ciecz o temperaturze wrzenia to 101,4 oC, temp. topnienia 3,82oC i gęstości 1,104g/cm3. W przypadku T2O zmiana właściwości w stosunku do H2O jest jeszcze większa: jej temperatura topnienia to 4,49 oC , a temperatura wrzenia 101,5 oC (…)
 
Woda destylowana i woda pitna
Czystą H2O można uzyskać na drodze destylacji, kiedy to woda pozbawiona zostaje wszelkich zanieczyszczeń mineralnych oraz zawiesin mechanicznych. Składniki lotne zawarte w wodzie, takie jak CO2 czy amoniak przechodzą w trakcie destylacji z parą wodną do destylatu, po czym można je oddzielić np. przez odgazowanie. Dla specjalnych celów przeprowadza się destylację podwójną otrzymując wodę redestylowaną. Wodę destylowaną i redestylowaną, niekiedy dodatkowo oczyszczaną za pomocą wymieniaczy jonowych, stosuje się w laboratoriach i procesach technologicznych wymagających wysokiej czystości tego rozpuszczalnika. 
W minionych latach często można było usłyszeć informację o tym, jakoby woda demineralizowana była korzystniejsza jako woda pitna dla człowieka i szeroko reklamowano przeznaczone do montażu w domach filtry, mające odmineralizować wodę kranową (wodociągową) przed jej spożyciem. W filtrach tych, do oczyszczenia wody z wszelkich zawartych w niej zanieczyszczeń, stosowany był proces osmozy odwróconej. Filtry te miały więc za zadanie usuwać z wody toksyczne zanieczyszczenia, takie jak metale ciężkie, pestycydy, azotany, żelazo i inne związki, ale zarazem pozbawiały wodę również istotnych dla prawidłowego funkcjonowania organizmu człowieka soli mineralnych, które trudno zatem uważać za zanieczyszczenia. 
Zawartość jonów wapnia i magnezu jest podstawową cechą wody pitnej, jest źródłem jej twardości (patrz niżej) i ma  przez to istotne znaczenia dla człowieka, bo w ten sposób można uzupełniać niedobory tych pierwiastków. Co więcej, w tej formie są one znacznie lepiej przyswajalne niż z pokarmów. Przykładowo: jony magnezu z wody pitnej wchłaniają się 30 razy lepiej niż te zawarte w innym pożywieniu. 
Na podstawie przeprowadzonych badań określono optymalną zawartość substancji rozpuszczonych (TDS – Total Dissolved Solids) w wodzie, przy czym woda pitna powinna wykazywać minimalną wartość TDS na poziomie 100 mg/l, natomiast minimalna zawartości jonów wapnia powinna wynosić 30 mg/l, gdyż taka ich  zawartość zmniejsza ryzyko zmian w gospodarce wapniowej i potasowej człowieka oraz ryzyko zmian w tkance kostnej. 
 
Wody mineralne (zdrojowe wody źródlane)
Wodą wykorzystywaną prze człowieka głównie do picia jest woda mineralna (pochodzenia źródlanego lub gruntowego), pobierana do celów leczniczych przez ujęcie ze źródeł. Wody mineralne charakteryzują się dużymi ilościami określonych składników mineralnych, takich jak rozpuszczone gazy i sole, przez co posiadają specyficzne właściwości dla zdrowia człowieka. Rozróżnić można następujące rodzaje wód: szczawy – zawierające CO2 i wodorowęglany litowców; wody mineralne gorzkie – zawierające siarczan(VI) magnezu; wody mineralne siarczane z zawartością siarkowodoru H2S; wody mineralne żelaziste, zawierające w swoim składzie wodorowęglan żelaza(II) Fe(HCO3)2; solanki, których głównym składnikiem jest chlorek sodu NaCl; cieplice (termy) – gorące wody o różnym składzie. Niektóre   wody mineralne są bogate w związki bromu lub jodu. Można też otrzymywać wody mineralne sztucznie poprzez rozpuszczenie w nich odpowiedniego zestawu soli, przykładem jest woda emska.
Wody mineralne, ze względu na skład i charakter chemiczny, dodatkowo dzieli się na: słabo zmineralizowane, w których dominują kwaśne węglany wapnia i magnezu; średnio zmineralizowane (słonawe), zawierające kwaśne węglany, siarczan wapnia i magnezu oraz chlorek sodu; silnie zmineralizowane (słone), solanki - z  dominującą zawartością chlorków sodu i wapnia. Wody mineralne o zawartości anionów wodorowęglanowych HCO3- powyżej 600 mg/l określa się jako alkaliczne.
Lecznicze wody mineralne zawierają składniki o specyficznej aktywności biologicznej i powinny być spożywane w dawkach zaleconych przez lekarza. Do mikroskładników nadających wodom podziemnym leczniczy charakter zalicza się fluor i jod. Do wód leczniczych wspomagających poprawę zdrowia ludzi zaliczane są niżej wymienione, wywołujące korzystny efekt terapeutyczny: woda krzemowa – zawierająca co najmniej 100 mg/dm³ kwasu metakrzemowego w postaci jonów SiO32-, woda kwasowęglowa – zawierająca od 250 mg/dm³ do 999 mg/dm³ wolnego CO2; woda jodkowa – (zawierająca co najmniej 1,0 mg/dm³ jonu jodkowego I-); woda glauberska – siarczanowo-sodowa, w której udział jonów siarczanowego SO42- i sodowego Na+ wynosi co najmniej po 10% mg/L; woda fluorkowa – (co najmniej 1,0 mg/dm³ jonu fluorkowego F-); woda chlorkowa – woda o składzie chemicznym z dominacją jonu chlorkowego Cl-. Wody chlorkowe mają charakter wspomnianych wyżej wód słonych i solanek. Z kolei woda siarczkowa zawiera co najmniej 1 mg/dm³ siarki występującej w postaci siarkowodoru (H2S) i jonu wodorosiarczkowego (HS-), a woda żelazista zawiera co najmniej 10 mg/dm³ jonu żelazawego (Fe2+).
Najbardziej uniwersalne są naturalne wody źródlane, nisko zmineralizowane. Mogą je pić bez ograniczeń ludzie w każdym wieku, zdrowi i chorzy, kobiety w ciąży, a zwłaszcza matki karmiące, które potrzebują wyjątkowo dużo płynów. Wody źródlane można stosować do gotowania kaszek, przecierów, zup dla dzieci, przyrządzania naparów ziołowych, a także zimnych i gorących napojów.

Woda morska
Woda morska (morza i oceany) stanowi około 96% całej dostępnej „ziemskiej” wody w formie ciekłej, a resztę stanowią wody słodkie (rzeki, jeziora, źródła, stawy). W takiej wodzie rozpuszczone jest mnóstwo związków chemicznych, a co się z tym wiąże niemal wszystkie dostępne w skorupie ziemskiej pierwiastki. Do podstawowych (o wysokim stężeniu) składników mineralnych wody morskiej należą następujące kationy:  sodowy (Na+), potasowy (K+), magnezowy (Mg2+) i glinowy (Al3+) oraz aniony: chlorkowy (Cl−), siarczanowe (HSO4− i SO42−) oraz węglanowe (HCO3− i CO32−). Taki skład nadaje tej wodzie charakterystyczny intensywny gorzki lub gorzko-słony smak, co sprawia, że nie nadaje się ona do picia (…) 
 
Więcej przeczytacie w artykule dr Joanny Kurek „Nie – zwykła woda” w najnowszym wydaniu (5/2015) „Chemii w Szkole”
 

Powrót