Spis treści wydania 6/2025

Nauka i technika
4 Ciekawostki – Marek Orlik
Amoniak a nowotwory * Jeszcze o chorobie Alzheimera * Krocionogi i cyjanowodór * Fotosynteza miliard lat wcześniej?
6 O barwie (i nie tylko) niektórych metali słów kilka – Romuald Hassa
10 Lit – atom niewielki a potężny! – Joanna Kurek
16 O kraju kwitnącej wiśni, a właściwie kraju wschodzącego Słońca – Romuald Hassa
20 Cyjanki szkodliwe i dobrotliwe – Joanna Kurek
Metodyka i praktyka szkolna
27 Narodziny nowej świeckiej tradycji? – Damian Mickiewicz
32 Jodek ołowiu. Żółte czy czerwone? – Marek Ples
34 Charakterystyka związków organicznych oparta na pojęciu stopnia nienasycenia cząsteczki – Mariusz Łukaszewski
47 „Bezpieczne laboratorium to nie tylko zestaw przepisów, lecz przede wszystkim kultura odpowiedzialności, którą kształtujemy u młodzieży każdego dnia” – Julia Jaguś
 Olimpiady i konkursy
44 72. Krajowa Olimpiada Chemiczna. Etap I – Zadania teoretyczna – Komitet Główny Olimpiady Chemicznej

Spis treści wydania 5/2025

Nauka i technika
4 Ciekawostki – Marek Orlik
Nagroda Nobla z chemii w 2025 roku * Grafen – niespodzianek ciąg dalszy * Kurkuma w walce z cukrzycą?
6 Iryd, irydyna i irydoidy – Romuald Hassa
13 Napoleon Cybulski (1854-1919) – Rafał Simon, Marta Wąsik
42 Kto codziennie jabłko jada, tego lekarz rzadko bada, czyli co skrywają w sobie polskie jabłka? – Joanna Kurek
50 „Nie jest tak, że kobiety są mniej zdolne, czy mniej zainteresowane przedmiotami ścisłymi”- Anna Maria Tryba rozmawia z dr inż. Natalią Schmidt-Polończyk.
Metodyka i praktyka szkolna
14 Anion wodorkowy – niedoceniony jon w dydaktyce chemii – Mariusz Łukaszewski, Leonard Nowakowski
38 Jeszcze o egzaminie maturalnym – Damian Mickiewicz
40 Trijodek azotu. Bardzo wrażliwa substancja – Marek Ples
Olimpiady i konkursy
26 Sprawozdanie z 57. Międzynarodowej Olimpiady Chemicznej w Dubaju (5–14.07.2025 r.) – Marek Orlik, Aleksandra Misicka-Kęsik
30 57. Międzynarodowa Olimpiada Chemiczna w Dubaju. Zadania laboratoryjne – Marek Orlik, Aleksandra Misicka-Kęsik, Piotr Guńka, Piotr Kwiatkowski

Nauka i technika
4 Ciekawostki – Marek Orlik
Złotodajne bakterie * Plastik jest passé? * Sposób na „wieczne chemikalia” * Rakotwórczy aloes?
6 Biopolimery z krewetek, czyli czym jest chitozan i do czego służy? – Joanna Kurek
15 Czterej bracia z wioski Ytterby – Romuald Hassa
Olimpiady i konkursy
22 Sprawozdanie Komitetu Głównego Olimpiady Chemicznej z 71. Krajowej Olimpiady Chemicznej w roku szkolnym 2024/2025
27 56. Międzynarodowa Olimpiada Chemiczna (IChO) w Rijadzie (21–30.07.2024 r.). Rozwiązania zadań teoretycznych – Marek Orlik, Aleksandra Misicka-Kęsik, Piotr Guńka, Piotr Kwiatkowski
Metodyka i praktyka szkolna
34 Chemia w programie DIPLOMA Matury Międzynarodowej – Katarzyna Czapla, Michał Kwiatkowski
41 WYBITNE JEDNOSTKI. Recenzja książki – Joanna Jankowska
42 Chemiluminescencja singletowego tlenu. Osobliwy przypadek – Marek Ples
44 Termodynamiczne i kinetyczne aspekty utleniania jonów mrówczanowych odczynnikami Tollensa i Trommera – Mariusz Łukaszewski, Leonard Nowakowski
50 Lakiery do paznokci lekami? – PAP – Nauka w Polsce

Nauka i technika
4 Ciekawostki – Marek Orlik
Ksenon a choroba Alzheimera * Potrójne wiązanie bor-węgiel * Aminokwasy z kosmosu * Superdiament
6 Niezwykłe kształty życia. O Nagrodzie Nobla z chemii przyznanej w 2024 roku – Marta Wieczorkowska, Dominik Gront
10 Chemiczne tajemnice owoców granatu – Joanna Kurek
18 Symbol władzy i bogactwa, czyli o biżuterii oczami chemika – Anna Maria Tryba
21 Nowy materiał dla wojska – Nauka w Polsce – PAP
38 ACADEMIA – popularnonaukowy portal PAN – opracowanie redakcyjne
Olimpiady i Konkursy
22 71. Krajowa Olimpiada Chemiczna. Etap II Zadania teoretyczne. Komitet Główny Olimpiady Chemicznej
35 71. Krajowa Olimpiada Chemiczna. Etap II Zadanie laboratoryjne. Komitet Główny Olimpiady Chemicznej
Metodyka i praktyka szkolna
39 Chemiluminescencja z kuchni. Reakcja dla każdego – Marek Ples
42 Reakcje redoks – inne spojrzenie. Cz. 4 – Reakcje redoks w chemii organicznej (artykuł dyskusyjny) – Mariusz Łukaszewski, Leonard Nowakowski

Nauka i technika
4 Ciekawostki – Marek Orlik
* Metan i druga młodość silników spalinowych * Na drodze ku „wyspie stabilności” superciężkich pierwiastków
* Niebezpieczne „lustrzane” życie * Półprzewodnik z… hydrożelu
40 Barwniki oddechowe u zwierząt – Rafał Simon, Marta Wąsik – Czytaj więcej
42 Ciekawe kwasy porostowe – Joann Kurek
Metodyka i praktyka szkolna
6 Biodegradacja a mikroplastiki – aktualne wyzwanie środowiskowe – Katarzyna Darul, Anna Emiliańczyk, Zuzanna Kassner, Tomasz Wołowiec
10 Chemiczne kameleony – Iwona Orlińska, Krzysztof Orliński
16 Wzór wody amoniakalnej – Damian Mickiewicz
32 Reakcje redoks – inne spojrzenie. Cz. 3 – reakcje redoks w chemii organicznej (artykuł dyskusyjny) – Mariusz Łukaszewski, Leonard Nowakowski
Olimpiady i konkursy
20 71. Krajowa Olimpiada Chemiczna Etap I Rozwiązania zadań teoretycznych – Komitet Główny Olimpiady Chemicznej
27 56. Międzynarodowa Olimpiada Chemiczna (IChO) w Rijadzie (21–30.07.2024 r.). Rozwiązanie zadań laboratoryjnych – Marek Orlik, Aleksandra Misicka-Kęsik, Piotr Guńka, Piotr Kwiatkowski

Nauka i technika
4 Ciekawostki
 * Lit z solanek geotermalnych * Chomik + fotosynteza = mięso z probówki * Niebezpieczne konopie * Tajemnice choroby Alzheimera * Smakosze… styropianu
6 Antymateria oczami chemika – Romuald Hassa
12 Chemiczna gąsienica, czyli o ciekawej naturze cyklozwiązków – Joanna Kurek
34 Kazimierz Funk – polski biochemik, odkrywca pierwszej witaminy – Rafał Siomon, Marta Wąsik
Olimpiady i konkursy
20 56. Międzynarodowa Olimpiada Chemiczna (IChO) w Rijadzie (21 – 30.07.2024 r.) ZADANIA TEORETYCZNE – Marek Orlik, Aleksandra Misicka-Kęsik, Piotr Guńka, Piotr Kwiatkowski
31 Komitet Główny Olimpiady Chemicznej. 71. Krajowa Olimpiada Chemiczna. Etap I
Metodyka i praktyka szkolna
36 Reakcje redoks – inne spojrzenie. Cz. 2 (artykuł dyskusyjny) – Mariusz Łukaszewski, Leonard Nowakowski
46 Dziwny peptyd i dziwny aldehyd – Damian Mickiewicz

Nauka i technika
4 Ciekawostki – Marek Orlik
* Na drodze do pierwiastka o liczbie atomowej 120 * Niewesoło z gazem… rozweselającym * Kolejna nadzieja na nadprzewodnik wysokotemperaturowy * Kiedy powstało życie na Ziemi?
6 Lignany – związki ważne, a mało znane – Joanna Kurek
12 Znaczniki i pułapki spinowe, czyli rodniki w służbie nauki – Tomasz Kubiak
23 Noblesse oblige… czyli niedaleko pada jabłko od jabłoni – Romuald Hassa
26 O potencjale mieszanin eutektycznych – Anna-Maria Tryba CZYTAJ WIĘCEJ
Metodyka i praktyka szkolna
18 Amoniak i sole amonowe w praktyce szkolnej – część 2. – Iwona i Krzysztof Orlińscy
28 Reakcje redoks – inne spojrzenie. Cz. 1 (artykuł dyskusyjny) – Mariusz Łukaszewski, Leon Nowakowski
36 Żarłoczny roztwór – Marek Ples
Między biologią i chemią
38 Organella pęcherzykowe w komórce – Rafał Simon, Marta Wąsik

Nauka i technika
4 Ciekawostki – Marek Orlik
*  Niepokojące informacje o kwasie oleinowym * Grafen i tajemnice elektronu * Pierwsza fraktalna cząsteczka * Postęp w produkcji sztucznych diamentów
6 Furfural – chemiczny mól książkowy – Aleksandra Kania
Metodyka i praktyka szkolna
8 Amoniak i sole amonowe – część 1 – Iwona Orlińska, Krzysztof Orliński
13 Na marginesie publikacji. Wodorotlenek miedzi(II) – odczynnik Trommera? – Leonard Nowakowski
14 Gazy i szybkość reakcji – Damian Mickiewicz
18 Klasyfikacja morfologiczna profesora Andrzeja Wincentego Górskiego
jako źródło inspiracji dla nowych rozwiązań w szkolnych programach nauczania chemii – Mariusz Łukaszewski – CZYTAJ WIĘCEJ
30 Czerwono i niebiesko. Dwubarwna chemiluminescencja – Marek Ples
Recenzje
34 Śladami Marii Skłodowskiej-Curie we Włoszech – Marcin Górecki, Agnieszka Stefaniak-Hrycko
35 Recenzja książki autorstwa Wojciecha Smułka pod tytułem: „Wyprawy do świata biochemii” – Piotr Piątek
Olimpiady i konkursy
36 70. Krajowa Olimpiada Chemiczna. Etap III. Zadania teoretyczne – Komitet Główny Olimpiady Chemicznej

Nauka i technika
4 Ciekawostki – Marek Orlik
Nowy superantybiotyk * Polski wkład w szczepionki antynowotworowe * Tlen na Europie * Chemia w kuchni, czyli o… rakotwórczym makaronie * Mocz na froncie walki… o ochronę środowiska
6 Jak porozumiewają się zwierzęta, czyli o komunikacji (nie tylko) chemicznej – Joanna Kurek – czytaj WIĘCEJ
16 Prometeusz tu i tam – Romuald Hassa
Olimpiady i konkursy
20 70. Krajowa Olimpiada Chemiczna Etap II. Zadania teoretyczne – Komitet Główny Olimpiady Chemicznej
Metodyka i praktyka szkolna
36 Anion siarczkowy (S^2–) – istnieje czy nie? – Damian Mickiewicz
40 Ognista fala – Marek Ples
42 Dydaktyczny potencjał i możliwości metody algebraicznej – propozycja zastosowań na lekcjach chemii – Mariusz Łukaszewski, Leonard Nowakowsk1

Nauka i technika
Ciekawostki – Marek Orlik
Kwazikryształy klejone DNA * Kosmiczna synteza telluru * Przełom w syntezie leków? * Czas na diamenty „in vitro” ?
6 Kropki kwantowe – Krzysztof Maksymiuk
14 Na grzyby – ale ostrożnie! – Anna-Maria Tryba – czytaj Więcej
Metodyka i praktyka szkolna
19 W obronie wartościowości. Cz. I (Artykuł dyskusyjny) – Mariusz Łukaszewski, Leonard Nowakowski

26. Sacharydy – od prostych doświadczeń do kolorowych kulek – Joanna Kurek
27. Ciała stałe i ciecze, a stała równowagi – Damian Mickiewicz

Olimpiady i konkursy
38 55. Międzynarodowa Olimpiada Chemiczna. Zadania teoretyczne. Cz. II – Marek Orlik, Aleksandra Misicka-Kęsik, Piotr Kwiatkowski, Piotr Guńka

Nauka i technika
4 Ciekawostki – Marek Orlik
* Nagroda(-y) Nobla z chemii 2023 r. * Planetoida i superciężkie pierwiastki * Egzotyczny związek złota i nowy izotop azotu * Nagrody IgNoble  a sprawa polska
6 Czy aktynowce to pierwiastki pokrewne lantanowcom?- Iwona Orlińska, Krzysztof Orliński
42 Nieco inaczej o sacharydach – Joanna Kurek – CZYTAJ WIĘCEJ
Metodyka i praktyka szkolna
17 Bilansowanie równań reakcji redoks z wykorzystaniem wzorów sumarycznych – Mariusz Łukaszewski, Leonard Nowakowski
32 Pomocna dłoń chemii w rękawiczce. Synteza luminolu z odpadów – Marek Ples
Olimpiady i konkursy
20 55. Międzynarodowa Olimpiada Chemiczna. Zadania teoretyczne. Cz. 1. – Marek Orlik, Aleksandra Misicka-Kęsik, Piotr Kwiatkowski, Piotr Guńka

Nauka i technika
4 Ciekawostki – Marek Orlik
* LK-99 – czy jesteśmy u progu wielkiej rewolucji? * Cząsteczka życia w gwiazdozbiorze Oriona * Sosna zamiast ropy naftowej? * Grawitacyjne magazynowanie energii
6 Lody – smakowita emulsja – Joanna Kurek – czytaj Więcej
14 Innowacyjne hydrożele wspierające leczenie łuszczycy – Anna-Maria Tryba
Olimpiady i konkursy
18 Sprawozdanie Komitetu Głównego Olimpiady Chemicznej z 69. Krajowej Olimpiady Chemicznej w roku szkolnym 2022/2023
22 Sprawozdanie z 55. Międzynarodowej Olimpiady Chemicznej w Zurychu (16–25.07.2023 r.) – Marek Orlik, Aleksandra Misicka-Kęsik
26 55. Międzynarodowa Olimpiada Chemiczna. Zadania laboratoryjne – Marek Orlik, Aleksandra Misicka-Kęsik, Piotr Kwiatkowski, Piotr Guńka
Metodyka i praktyka szkolna
36 Równania reakcji połówkowych: problematyczne reakcje redoks ze związkami organicznymi – Damian Mickiewicz
40 Kolorowy cylinder – błękit bromotymolowy i dwutlenek węgla l Marek Ples
42 Cyna i ołów – cz. 3. – Iwona Orlińska, Krzysztof Orliński
47 Wodorotlenek amonu? – Leonard Nowakowski
49 Kilka uwag do metodyki nauczania chemii – Krystyna Bieniaszewicz

Nauka i technika
4 Ciekawostki – Marek Orlik
* Fotokatalityczna produkcja H₂O₂ * Chemiczna strona ekranów dotykowych * Nowe superkwasy a ochrona środowiska * Taniec wody w kosmosie
6 Chemia klik z Nagrodą Nobla 2022 – część eksperymentalna – Karol Kacprzak
13 Bratobójcze nanokompozyty – opracowanie redakcyjne
14 Smacznego – czyli o chemicznych dodatkach do żywności – Anna-Maria Tryba
20 Biogeneza oczami chemika – Rafał Simon, Marta Wąsik – CZYTAJ WIĘCEJ
23 Jak przyspieszyć reakcję 5 mln razy? – opracowanie redakcyjne
42 Oj! Co tak brzydko pachnie? O chemii zapachów nieprzyjemnych – Joanna Kurek
Olimpiady i konkursy
24 69. Olimpiada Chemiczna, etap III. Zadania teoretyczne – Komitet Główny Olimpiady Chemicznej
33 69. Olimpiada Chemiczna, etap III. Zadania laboratoryjne – Komitet Główny Olimpiady Chemicznej
Metodyka i praktyka szkolna
34 Cyna i ołów -część 1 – Iwona Orlińska Krzysztof Orliński
39 Ruszyła Akademia Wodorowa – opracowanie redakcyjne
40 Ile waży błękit? Zmiany barwy w wyniku uwodnienia – Marek Ples

Nauka i technika
4 Ciekawostki – Marek Orlik
Chemia starożytnego betonu. * Nowa koncepcja lodówki * Kto się żywi wirusami? * Quo vadis, chemio?
6 Magnez – fakty znane i mniej znane – Magdalena Maj-Żurawska
14 Glikole i glicerole w przyrodzie i przemyśle – Joanna Kurek
21 Herbata z cytryną – czy jest zdrowa? – Urszula Sudomir, Justyna Piechocka – czytaj więcej
46 Czy zabraknie metali ziem rzadkich? – Nauka w Polsce
47 Surowce z Kosmosu? – Nauka w Polsce
48 Maria Skłodowska-Curie nasza niezwykła badaczka promieniotwórczości – doktorem honoris causa – Joanna Kurek
Olimpiady i konkursy
24 69. Olimpiada Chemiczna, etap II. Zadania teoretyczne – Komitet Główny Olimpiady Chemicznej
33 69. Olimpiada Chemiczna, etap II. Zadania laboratoryjne – Komitet Główny Olimpiady Chemicznej
Metodyka i praktyka szkolna
38 Wybrane zagadnienia zawarte w sprawozdaniach CKE z egzaminu maturalnego z chemii na poziomie rozszerzonym – Jarosław Dobrowolski
40 List otwarty do dyrektora CKE
43 Na pograniczu chemii, fizyki i biologii: Dlaczego komórki muszą być małe? Lekcja otwarta z fizyki i chemii w III Liceum Ogólnokształcącym im. Mikołaja Kopernika w Kaliszu – Małgorzata Masłowska, Katarzyna Kozieł

Nauka i technika
4 Ciekawostki – Marek Orlik
* Amoniak z wodoru i… wodór z amoniaku * Meteoryt Withcombe a pochodzenie wody na Ziemi * „Pamiętliwy” tlenek wanadu * Tlen singletowy w powstawaniu piorunów
6 Chemia „klik”, czyli jak sprawnie projektować związki o oczekiwanych właściwościach. 20 lat sukcesów i Nagroda Nobla 2022 – Karol Kacprzak
15 Rola miedzi w żywych organizmach – Joanna Kurek – czytaj więcej Miedź
23 Jak NIE używać tabeli rozpuszczalności – Damian Mickiewicz.
Recenzje
30 Chemiczne łamigłówki – Iwona Paleska
31. Chemia organiczna z Tutorem – Jan Romański
Olimpiady i konkursy
34 69. Olimpiada Chemiczna. Etap I. Zadania teoretyczne – Komitet Główny Olimpiady
Metodyka i praktyka szkolna
43 Lofina. Wielka synteza – Marek Ples

Nauka i technika
4 Ciekawostki – Marek Orlik
Pierwszy bezemisyjny traktor na… amoniak * Temperatura topnienia czy zamarzania? * Grafen zmierzy ciśnienie krwi… * Hydrożel na pragnienie… * Chmury z innych światów
38 Chemia zapachów, czyli co kryje się w Chanel Nº 5 – Anna Maria Tryba
42 Mykotoksyny – niewidoczne zagrożenie – Joanna Kurek – czytaj więcej Mykotoksyny
Metodyka i praktyka szkolna
6 Mg(OH)2 – mocny czy słaby elektrolit? – Damian Mickiewicz
14 Niezwykłe światło – o toksycznym chlorze i chemiluminescencji wzbudzonego azotu  – Marek Ples
Olimpiady i konkursy
20 – Sprawozdanie z 68. Krajowej Olimpiady Chemicznej
w roku szkolnym 2021/2022 – Komitet Główny Olimpiady Chemicznej
26 Sprawozdanie z 54. Międzynarodowej Olimpiady Chemicznej – Marek Orlik, Aleksandra Misicka-Kęsik
30 54. Międzynarodowa Olimpiada Chemiczna. Zadania teoretyczne – – Marek Orlik, Aleksandra Misicka-Kęsik, Piotr Kwiatkowski

Nauka i technika
4 Ciekawostki – Marek Orlik
Starożytna chemia? * Biodegradowalny żel nowotworowy * Fluorowe nanorurki jako superodsalacze wody morskiej * Hel, Wielki Wybuch i narodziny naszej planety
6 Różne oblicza saponin – Joanna Kurek czytaj – czytaj więcej SAPONINY
12 H₂SO₄ – kwas mocny, czyli jaki? – Damian Mickiewicz
17 Co robią młodzi naukowcy po lekcjach – Odkrycia Polska Edycja EUCYS
40 Nie tylko dla sommelierów, czyli o historii wina – Anna-Maria Tryba
45 Polioksazoliny – amfifilowe polimery o coraz większym zastosowaniu – Anna-Maria Tryba
48 Przekształcanie metalu w …inny metal – sciencedaily.com
49 Nieznane oblicza cieczy – PAP – Nauka w Polsce
50 Wydajniejsze ogniwa słoneczne – sciencedaily.com
Metodyka i praktyka szkolna
18 Barwne kontrasty reakcja oscylacyjna Briggsa-Rauschera – Marek Ples
Olimpiady i konkursy
22 68. Krajowa Olimpiada Chemiczna – Etap III. Zadania teoretyczne Komitet Główny Olimpiady Chemicznej
33 68. Krajowa Olimpiada Chemiczna – Etap III. Zadania laboratoryjne – Komitet Główny Olimpiady Chemicznej

Nauka i technika
4 Ciekawostki – Marek Orlik
*Różne oblicza grafenu * Najmniejsza bateria świata * Brakujące ogniwo… * Ile waży neutrino?
6 Ogórek, ogórek zielony ma garniturek – znane warzywo o nieznanych składnikach odżywczych – Joanna Kurek – czytaj więcej OGÓREK
13 Rok 2022 „Rokiem Ignacego Łukasiewicza” – Sejm ustanowił w 200. rocznicę urodzin i 140. rocznicę śmierci – Kazimierz Mikulski
Olimpiady i konkursy
18  68. Krajowa Olimpiada Chemiczna – Komitet Główny Olimpiady Chemicznej. Zadania teoretyczne i laboratoryjne
35 53. Międzynarodowa Olimpiada Chemiczna, 25.07-2.08.2021 r. – Rozwiązania zadań teoretycznych – część 2.
Metodyka i praktyka szkolna
37 Wiosenne porządki, czyli jakie zagadnienia zostały usunięte z egzaminu maturalnego w roku 2023/2024 – Agnieszka Czub-Czech, Kamil Czech
40 Nomenklatura związków organicznych w pytaniach nauczycieli – Ewa Trybalska, Zbigniew Gawron, Jerzy Maduzia

42. Chemia po angielsku. Let it grow! A few words about fertilizers – Anna-Maria Tryba
43. Nieco inne wskaźniki pH – Marek Ples

48 Jak szybko polimer zwinie się w kłębek? – Magdalena Osial
50 Informacja o 64. Zjeździe Naukowym Polskiego Towarzystwa Chemicznego

Nauka i technika
4 Ciekawostki – Marek Orlik
*Skuteczny antybiotyk na boreliozę * Mikroby i amorficzny węgiel* Wiadomości z Kosmosu * Statyny a COVID-19
6 Huczny i roziskrzony nadchodzący Nowy Rok, czyli o fajerwerkach – Joanna Kurek – czytaj więcej Fajerwerki
11 Historia materiałów wybuchowych w skrócie – Radosław Trębiński
13 Asymetryczna organokataliza i Nagroda Nobla z chemii w 2021 roku – Piotr Kwiatkowski
Olimpiady i konkursy
19 68. Krajowa Olimpiada Chemiczna. Etap I. Zadania teoretyczne –Komitet Główny Olimpiady Chemicznej
Metodyka i praktyka szkolna
27 Nomenklatura organiczna po nowemu. Część II. Nomenklatura pochodnych węglowodorów – Ewa Trybalska, Zbigniew Gawron, Jerzy Maduzia
34 Drzewo w probówce. Wzrost kryształów metalu w żelu krzemionkowym – Marek Ples
38 Kilka słów o żółtych flawonach – Emilia Rózik
40 Wykorzystanie tabeli rozpuszczalności i zasady zachowania ładunku elektrycznego do nauki zapisywania wzorów elektrolitów – scenariusz lekcji – Mariusz Łukaszewski, Iwona Paleska

Nauka i technika
4 Ciekawostki – Marek Orlik
* Nagroda Nobla z chemii 2021 * Zawsze suchy nanomateriał * Laureaci Ig Nobel 2021 * Plastry szczepionkowe zamiast zastrzyku
6 Dlaczego ośmiornice potrafią zmieniać kolory, a kot i pies nie, czyli o barwnikach u różnych zwierząt – Joanna Kurek
15 Odkrycia – Polska Edycja European Union Contest for Young Scientists (EUCYS). Co można wygrać w konkursie naukowym?
16 Woda podstawą wszystkiego, czyli o hydrożelach – Anna Maria Tryba
Olimpiady i konkursy
23 53. Międzynarodowa Olimpiada Chemiczna, 25.07-2.08.2021 r.
Zadania teoretyczne – część 1. – Marek Orlik, Aleksandra Misicka-Kęsik, Piotr Kwiatkowski
Metodyka i praktyka szkolna
37 Wulkan. Groźna natura – Marek Ples
41 Chemik rozpala ogień – Iwona Orlińska, Krzysztof Orliński – czytaj więcej OGNISKO
45 Nomenklatura organiczna po nowemu. Część I. Nomenklatura węglowodorów i ich fluorowcopochodnych – Jerzy Maduzia, Ewa Trybalska, Zbigniew Gawron

Nauka i technika
4. Ciekawostki – Marek Orlik
* Nanociała w walce z SARS-CoV-2 * Niebezpieczne nanosrebro * Azot przeciw motylom * Gigantyczne diamenty wskazują przyczyną trzęsień Ziemi
6. Grillowanie, smażenie, duszenie, gotowanie, pieczenie. Chemia kuchennych procesów – Joanna Kurek
14. Potęga promieniowania, czyli czym jest spektroskopia? – Anna-Maria Tryba
Olimpiady i konkursy
24. Sprawozdanie z 67. Krajowej Olimpiady Chemicznej w roku szkolnym 2020/2021. Komitet Główny Olimpiady Chemicznej
29. Sprawozdanie z 53. Międzynarodowej Olimpiady Chemicznej
Metodyka i praktyka szkolna
19. Jak walczyć z maturalnym stresem? – Agnieszka Czub-Czech, Kamil Czech
32. Arkusz diagnostyczny z chemii po szkole podstawowej – Agnieszka Czub-Czech, Kamil Czech
37. Rozdzielanie chromatograficzne w praktyce szkolnej – Natalia Litwicka, Justyna Piechocka
46. Genialny roztwór w labiryncie. Napięcie powierzchniowe i efekt Marangoniego – Marek Ples – czytaj więcej LABIRYNT

Nauka i technika

4. Ciekawostki – Marek Orlik

* Bakterie znają się na chemii kwantowej? * Meteoryt starszy od Ziemi * Polski wkład do leczenia choroby Alzheimera * Czy niebieskie psy to zagadka chemiczna? * Pijawki a COVID-19

6. W świątecznym klimacie – chemiczna budowa jajka – Joanna Kurek – więcej Chemiczna budowa jajka
7. Układ okresowy – znany czy nieznany? – Iwona Orlińska, Krzysztof Orliński

Olimpiady i konkursy

20. 67. Krajowa Olimpiada Chemiczna. Etap II. Zadania teoretyczne -Komitet Główny Olimpiady Chemicznej

Metodyka i praktyka szkolna
32 Przykładowy arkusz maturalny – Jadwiga Stachowicz, Urszula Głaszcz
41 Oscylacje in vitro – Marek Ples
44 Świat barw, czyli kilka słów o chromatografii – Natalia Litwicka, Justyna Piechocka

Nauka i technika
4. Ciekawostki – Marek Orlik
* Tlenek azotu przeciw wirusowi SARS-CoV-2 * Płynne szkło * Nowe grafenowe filtry do wody * Polaron zaobserwowany! * Jak stary jest Wszechświat?
6. Orzechy dobre na pamięć, czyli o wartościowych związkach w nich zawartych – Joanna Kurek – czytaj ORZECHY
13. Układ okresowy pierwiastków w rozważaniach filozofów chemii – Maria Cieślak-Golonka
Olimpiady i konkursy
19. Komitet Główny Olimpiady Chemicznej – 67. Krajowa Olimpiada Chemiczna. Etap I
Metodyka i praktyka szkolna
26. Wybrane zagadnienia z chemii nieorganicznej. Zadania powtórzeniowe przed maturą – cz. 3 – Katarzyna Gąssowska, Monika Góralik, Ewelina Janczy, Katarzyna Olesek, Małgorzata Krzeczkowska
35. Co usunięto z egzaminu maturalnego? – Agnieszka Czub-Czech, Kamil Czech
38. Przeliczanie stężeń – nie takie straszne, na jakie wygląda. Alternatywny sposób prowadzenia obliczeń termochemicznych – Wioletta Monika Dynkowska
42. Chemistry in English. Fermentation under controlled conditions, or how is beer made? – Anna-Maria Tryba
44. Błędne ognie – barwne płomienie – Marek Ples
47. Jak węgiel krąży w przyrodzie. Klimatyczne ABC – opracowanie Józef Szewczyk

Nauka i technika
4 Ciekawostki – Marek Orlik
Nic nie jest pewne, nawet… płyn odkażający, Materiał na ochronne maseczki – bawełna czy jedwab? Aluminium, które się nie męczy, Synteza diamentów w temperaturze pokojowej, Czuły czujnik wykrywania glifosatu
6 Blaski świątecznych ozdób oczami chemika – Joanna Kurek
13 Za ile CO2 odpowiada smartfon? – Newseria
14 O pięknie ukrytym w płatkach śniegu – Anna-Maria Tryba
19 Dezynfekcja w dobie pandemii COVID-19 – Amanda Kulpa-Koterwa
Olimpiady i konkursy
22 52. Międzynarodowa Olimpiada Chemiczna. CHEMISTRY FOR A BETTER TOMORROW – Zadania teoretyczne. Cz. 2 – Marek Orlik, Aleksandra Misicka-Kęsik
Metodyka i praktyka szkolna
33 Okiem egzaminatora – Stefan Siedlecki
34 Próba haloformowa – Damian Mickiewicz
39 Kurt Alder – Rafał Simon, Marta Wąsik
50 Między biologią a chemią – przygotowanie próbki biologicznej do analizy chemicznej na przykładzie lizy komórkowej szpinaku – Daria Pietrzyk, Justyna Piechocka
46 Dwa kwasy – proste reakcje oscylacyjne i zaskakujące powiązania – Marek Ples