Czasopisma pedagogiczne
Wydania specjalne, archiwum cyfrowe i wersji drukowanych
Komunikacja w świecie zwierząt
Ludzie porozumiewają się między sobą przede wszystkim w sposób werbalny, gdyż jest to najprostsza i najszybsza forma kontaktu, choć we współczesnym świecie istnieją także inne formy komunikacji. Zwierzęta nie dysponują takim narzędziem, jakim jest mowa artykułowana, więc muszą komunikować się ze sobą na inne sposoby. Okazuje się, że w tym celu dysponują szeroką gamą różnorodnych sposobów porozumiewania się, głównie w obrębie swojego stada czy gatunku, ale także międzygatunkowo, czego prostym przykładem są relacje ludzi ze zwierzętami domowymi, takimi jak choćby psy i koty, czy pomiędzy tymi zwierzętami, gdy hodowane są wspólnie. Więcej
Zobacz też
Na stronach WYDANIA SPECJALNE lub CHEMIA-WYDANIA SPECJALNE przedstawiamy 12 wydań tematycznych składających się z artykułów, opisów doświadczeń i eksperymentów, zadań maturalnych i powtórzeniowych, publikowanych wcześniej na łamach czasopisma w wersji cyfrowej, jako pliki PDF.
Echolokacja
Echolokacja to swoisty biosonar przydatny wszędzie tam, gdzie wykorzystanie zmysłu wzroku jest znacznie utrudnione a nawet niemożliwe, np. w ciemnych jaskiniach, bunkrach czy mętnej wodzie. Wykrywanie przeszkód, ocena odległości, nawigacja w zatłoczonej przestrzeni, lokalizacja, klasyfikowanie oraz charakteryzowanie potencjalnych ofiar podczas polowania po zmroku a nawet analiza trójwymiarowej struktury przedmiotów to tylko niektóre zastosowania echolokacji, znane nam ze świata zwierząt. Echolokację w najbardziej zaawansowany sposób wykorzystują nietoperze a także większość zębowców, np. delfiny. Więcej
Na stronach WYDANIA SPECJALNE – gdzie znajdują się wydania specjalne wszystkich czasopism lub FIZYKA-WYDANIA SPECJALNE – gdzie przedstawiamy 13 wydań tematycznych tylko „Fizyki w Szkole”, które składają się z artykułów, opisów doświadczeń i eksperymentów, zadań maturalnych i powtórzeniowych, publikowanych wcześniej na łamach czasopisma. Wydania te są wyłącznie w wersji cyfrowej, jako pliki PDF.
Przez Biebrzański Park Narodowy
Ze względu na swoją bioróżnorodność: ochronę ptasich populacji, unikatowość siedlisk roślinnych, zachodzące procesy hydrologiczne, zachowanie naturalnych procesów ekologicznych, Biebrzański Park Narodowy ma duże znaczenie przyrodnicze w skali europejskiej. Unikatowe bagna i ich otoczenie są atrakcją turystyczną, oferując możliwość obserwacji przyrody, fotografii, wędrówek, rekreacji i edukacji ekologicznej dla przyrodników w różnym wieku.
Carska Droga została zbudowana na przełomie XIX i XX wieku a poprowadzona równolegle do lewego brzegu Biebrzy, przez bagna i piaszczyste wydmy. Ten charakterystyczny odcinek drogi jest częstym początkiem ciekawych wypraw przyrodniczych i miejscem spotkania łosi, jeleni, bobrów, rysi i różnych gatunków ptaków.
Zobacz też
Na stronach WYDANIA SPECJALNE – gdzie znajdują się wydania specjalne wszystkich czasopism lub GEOGRAFIA-WYDANIA SPECJALNE – gdzie przedstawiamy 21 wydań tematycznych tylko Geografii w Szkole, które składają się m.in. z artykułów problemowych, prezentacji różnych krajów i regionów, scenariuszy lekcji i zajęć w terenowych, kart pracy publikowanych wcześniej na łamach czasopisma. Eydania te są wyłącznie w wersji cyfrowej, jako pliki PDF.
Jak przejmowano Pomorze
Tereny Pomorza Gdańskiego, zwanego również Prusami Królewskimi, a w terminologii niemieckiej Prusami Zachodnimi, były obszarem szczególnym i ważnym. Od czasów średniowiecza ścierały się tam wpływy polskie i niemieckie, a obszar przechodził z rąk do rąk.
Na podstawie ustaleń w Wersalu przejęcie Pomorza miało się rozpocząć o 6 rano siódmego dnia po złożeniu dokumentów ratyfikacyjnych w Paryżu i odbywać także według stref terytorialnych oraz unikać możliwości bezpośredniego kontaktu wojsk niemieckich i polskich. Postanowiono codziennie wytyczać nową linię demarkacyjną, którą wojsko niemieckie powinno opuścić o określonej godzinie. Polskie oddziały miały podejść do tej linii także w oznaczonym czasie Więcej
Zobacz też
Na stronach WYDANIA SPECJALNE lub HISTORIA-WYDANIA SPECJALNE przedstawiamy pozycje tematyczne składające się z artykułów publikowanych wcześniej na łamach czasopisma w formie wydań specjalnych w wersji cyfrowej, jako pliki PDF.
Wydania czasopism w 2025 roku
6/2025 – grudzień/styczeń
5/2025 październik/listopad
6/2025 – grudzień/styczeń
5/2025 październik/listopad
6/2025 – grudzień/styczeń
5/2025 październik/listopad
4/2025 – sierpień-wrzesień
3/2025 maj/czerwiec
4/2025 – sierpień-wrzesień
3/2025 maj/czerwiec
4/2025 – sierpień-wrzesień
3/2025 maj/czerwiec
2/2025 – marzec/kwiecień
2/2025 – marzec/kwiecień
2/2025 – marzec/kwiecień
1/2025 – styczeń/luty
1/2025 – styczeń/luty
1/2025 – styczeń/luty
Wydania specjalne 2024
Wydania specjalne 2023
W wydaniach 6/2023 polecamy m.in.
Na grzyby, ale ostrożnie!
Przez długi czas uznawane za magiczne, pojawiające się w nocy i mogące przynieść wiele fizycznych i psychicznych doznań, ale i śmierć przy nieprawidłowym rozpoznaniu. Mowa o grzybach…
Pytania i problemy
20 dużych pytań fizyki, na które fizycy powinni poznać odpowiedź w XXI wieku lub w dalszej przyszłości, w niektórych przypadkach – w przyszłości bardzo dalekiej.
Na pustyni Mojave
Znajduje się tu najniższe, najgorętsze i najsuchsze miejsce w Ameryce Północnej – Dolina Śmierci i najbardziej osamotnione pustynne miasto – Las Vegas.
W wydaniach 5/2023 polecamy m.in.
Foto – Autor
Sacharydy
Cukierki, dropsy, pianki, czekoladki, landrynki, żelki, lizaki, a najlepiej cała ich góra to słodkości, którym trudno oprzeć się dzieciom, a zapewne i wielu dorosłym.
Foto – Dreamstime
Fizyka u okulisty
Zmysł wzroku dostarcza nam około 80% informacji ze środowiska zewnętrznego. Jeśli zatem widzimy prawidłowo, możemy w pełni sprawnie funkcjonować w otaczającym nas świecie.
Foto – Dreamstime
Wykorzystanie surowców
Czy podczas zakupu nowego telefonu, laptopa, samochodu i innych urządzeń wykorzystywanych przez nas w życiu codziennym zastanawiamy się jak powstały i z czego są wytworzone?
W wydaniach 4/2023 polecamy m.in.
Foto – Dreamstime
Smakowite emulsje
Trudno wyobrazić sobie słoneczne lato bez rozkoszowania się lodami w ich różnych postaciach. Zapewne jednak mało kto zastanawia się wtedy, czym one są z chemicznego punktu widzenia
Foto – Dreamstime
Koleje dużych prędkości
Podróż koleją jest uważana za wygodniejszą niż samochodem oraz bardziej produktywną dla pasażerów, którzy nie muszą skupiać uwagi na prowadzeniu samochodu. Na krótkich trasach także od samolotu.
Foto – Dreamstime
Pustynnienie
Pustynnienie to jeden z globalnych problemów przyrodniczych i społeczno-ekonomicznych. Obserwujemy stopniowe i systematyczne rozprzestrzenianie się pustyń i półpustyń na tereny sąsiadujące.
W wydaniach 3/2023 polecamy m.in.
Foto – Dreamstime
Truskawki i poziomki
Truskawki pomimo ich powszechności są młodymi roślinami sadowniczymi w porównaniu z innymi gatunkami. Mało kto wie, jak powstał ten gatunek, gdyż nie jest on dziełem natury, tylko skrzyżowania dwóch odmian poziomek.
Foto – Dreamstime
20 lat podręczników
W ciągu dwudziestu lat zostało wydane kilkadziesiąt podręczników do fizyki. Główną przyczyną ich niskiej jakości wydaje się mało przemyślany system ich dopuszczania do użytku i zupełnie nieprzemyślana Podstawa Programowa.
Foto – Dreamstime
Kanał Panamski
Dzięki kanałowi łączącemu dwa oceany, Panama jest drugim po Szwajcarii co do wielkości centrum bankowym na świecie i drugim, co do wielkości obok Hongkongu centrum międzynarodowej dystrybucji i handlu.
W wydaniach 2/2023 polecamy m.in.
Foto – Dreamstime
Jak polubić fizykę?
W nauczaniu fizyki nie chodzi o poznanie i zapamiętanie iluś tam wzorów i definicji, ale o to, by ukształtować racjonalizm umożliwiający odróżnianie argumentów naukowych od fałszywych oraz prawdziwych informacji od bałamutnych.
Foto – Marian Dziadek
Bohol – klejnot Filipin
Wyspa Bohol zaliczana jest do najbardziej zróżnicowanych przyrodniczo wysp Filipin. Urozmaicone wybrzeże, ciekawe formacje geologiczne, pozostałości dawnej fauny i flory sprawiają, że wyspa nazywana jest klejnotem Filipin.
W wydaniach 1/2023 polecamy m.in.
Foto – Dreamstime
Herbata z cytryną – czy jest zdrowa?
Panuje przekonanie, że napar z herbaty spożywany w połączeniu z owocami czy sokiem z cytryny, stanowiącej cenne źródło witaminy C, wykazuje właściwości prozdrowotne. Czy rzeczywiście?
Foto – Adobe Stock
Za co Nobel 2022 z fizyki?
Nagrodę Nobla w 2022 roku przyznano „za eksperymenty ze splątanymi fotonami, ustalenie naruszenia nierówności Bella i pionierską naukę o informacji kwantowej” . Postaramy się przybliżyć sformułowania zawarte w tym uzasadnieniu.
Foto – udc5.com
Nowa stolica Egiptu
Decyzja o budowie nowego miasta zapadła w 2015 roku. Dziś widać, że niemal wszystkie założenia zostaną wypełnione. Pustynia na wschód od Kairu zmieniła się w jeden wielki plac budowy. Dlaczego wiele państw przenosi stolice do nowych miejsc?
W wydaniach 6/2022 polecamy m.in.
Foto – Dreamstime
Miedź i jej rola w żywych organizmach
Jony miedzi odgrywają kluczową rolę w wielu procesach biochemicznych zachodzących w naszych organizmach, organizamach zwierzęcych, w tym nawet bezkręgowców a także w roślinach.
Foto – ESA
Kosmiczna energia
Grupa naukowców od ponad 50 lat wymyśla techniki przechwytywania energii słonecznej w Kosmosie i przesyłania jej z powrotem na Ziemię. Czy to zaspokoi nasze potrzeby energetyczne? Pomysł ten już od dłuższego czasu krążył po świecie s-f.
Foto – Piotr Pacholarz
Zew Północy
Świadomość, że poza kołem podbiegunowym trwa dzień polarny, działa na niektórych przyciągająco jak magnes. I właśnie tą chęć podążenia w stronę tego wyjątkowego światła określić można jako zew Północy. W naszej podróży zaplanowaliśmy okrążyć Bałtyk.
Foto – Archiwum
Gabriel Narutowicz
Postać Gabriela Narutowicza kojarzy się z prezydenturą, którą brutalnie przerwał zamach dokonany 16 grudnia 1922 r. Niewiele też osób wiąże jego osobę z karierą, którą zrobił w Szwajcarii jako inżynier hydrotechnik i wykładowca na Politechnice w Zurychu.
W wydaniach nr 5/2022 polecamy:
Foto – Dreamstime
Śliwki – smak jesieni
Są takie owoce, bez których trudno sobie wyobrazić jesień czy zimę i mowa tu wcale nie o jabłkach, które zapewne od razu przychodzą na myśl po takim stwierdzeniu, a o… śliwkach.
Foto – Dreamstime
Fizyka interdyscyplinarna
Fizyka opisuje całą złożoność i różnorodność zjawisk, które nas otaczają. Dlatego też nauczyciel musi otworzyć się na inne niż własna dziedziny wiedzy.
Foto – Filip Faliński
Wyspy Kurylskie
Wyspy Kurylskie, choć w teorii to pasmo niewiele znaczących, niemal niezamieszkałych wysepek, regularnie pojawiają się w medialnych nagłówkach. Powód? Spór o nie Rosji z Japonią.
Foto – Dreamstime
Droga do niepodległości
Drogę do niepodległości Ukrainy wyznaczyły trzy Majdany, trzy rewolucje, podczas których Ukraińcy wyszli na centralny plac Kijowa, ale też rynki i ulice mniejszych miast, żądając wprowadzenia zmian.
W wydaniach nr 4 polecamy
Foto – Dreamstime
Mykotoksyny
Bakterie, wirusy, drożdżaki i grzyby pleśniowe to naturalne otoczenie człowieka. Szczególnego rodzaju zagrożenie stwarzają różne związki chemiczne – mykotoksyny (lub mikotoksyny), wytwarzane przez grzyby pleśniowe jako toksyczne metabolity wtórne.
Foto – Dreamstime
Mikroskopia fluorescencyjna i konkfokalna
Klasyczna mikroskopia optyczna przyczyniła się do fundamentalnych odkryć w zakresie nauk biomedycznych. Prawdziwym przełomem okazało się jednak wprowadzenie do laboratoriów mikroskopów fluorescencyjnych.
Foto – Adobe Stock
Deforestacja
Z raportów Organizację Narodów Zjednoczonych ds. Wyżywienia i Rolnictwa FAO wynika, że w latach 2010-2020 w skali globalnej ubytek powierzchni leśnej przeciętnie wynosił 47,4 tys. km kw. , tj. 130 km kw. dziennie, 9 ha na minutę, 1503 m kw. na sekundę.
Foto – https://agad.gov.pl/
Sfragistyka
Już w średniowieczu powszechnie przyjęła się zasada, że wielkość pieczęci i jej okazałość są wykładnią dostojeństwa i potęgi jej właściciela. Pieczęcie cesarskie czy królewskie osiągały nawet dwadzieścia parę centymetrów średnicy.
W wydaniach nr 3/2022 polecamy
Różne oblicza saponin
Różnorodne organiczne związki chemiczne występujące w naturze stanowią grupy substancji o określonych właściwościach, nierzadko fascynujących funkcjach. Do takich związków należą bardzo rozpowszechnione w świecie roślin saponiny.
Medycyna fizykalna
Postęp techniki oraz coraz lepsza znajomość wpływu czynników fizycznych na ludzki organizm przyspieszają rozwój medycyny fizykalnej, która coraz częściej uzupełnia leczenie chirurgiczne czy farmakologiczne.
Skarby Ukrainy
Warto bliżej poznać cuda ziemi ukraińskiej, jej skarby a tych jest naprawdę dużo. Ukraina to kraj, który zaskakuje. Bo czy wiedzieliście, że w Ukrainie jest czynny wulkan? Staruszka (Starunia) w rejonie Karpat to ognisty wulkan błotny.
Uczeń migrujący
Nikogo nie powinno już dziwić zjawisko migracji, które w Polsce staje się coraz bardziej widoczne. Kwestią czasu jest, kiedy polska szkoła stanie w obliczu wyzwań związanych z funkcjonowaniem społeczeństwa wielokulturowego.
W wydaniach nr 2/2022 polecamy
Ogórek, warzywo znane i nieznane
Ogórki są jednym z najstarszych gatunków roślin warzywnych na świecie. Są warzywem łatwo dostępnym, chętnie spożywanym, ale ich skład chemiczny nie jest powszechnie znany.
Kosmiczna obrona Ziemi
Głównym celem misji DART jest przetestowanie technologii, które mogą pomóc w ochronie Ziemi przed potencjalnymi zderzeniami z obiektami należącymi do grupy NEO (ang. Near-Earth Objects).
Torfowiska – oazy pierwotnej natury
Torfowiska, choć zajmują niewielką powierzchnię lądów, stanowią niezwykle ważne i cenne ekosystemy. Szacuje się, że zawierają 10% światowych zasobów wody słodkiej i około 30% zasobów węgla.
Dezinformacja – wyzwanie edukacyjne
Trwająca pandemia uwypukliła zjawisko dezinformacji. Nie jest jednak jego przyczyną. Dezinformacja towarzyszy naszym dziejom od stuleci, ale wybuchła z ogromną siłą w ostatnim dziesięcioleciu.
Polecamy w wydaniach nr 1/2022
COVID-19 – jak działają szczepionki?
Po zidentyfikowaniu wirusa SARS-CoV-2, jego sekwencja była znana naukowcom po rekordowym czasie 13 dni i tego samego dnia ruszyły prace nad szczepionką.
Energia i mity
Ziemia, przy zaludnieniu 10 mld ludności dostaje od Słońca 10 MW na osobę. Na Ziemi może braknąć wszystkiego – wody, powietrza, powierzchni do mieszkania czy uprawy, ale na pewno nie zabraknie energii…
Ziemia Świętego Ognia
Azerbejdżan za sprawą ogromnych pokładów ropy naftowej i towarzyszącego im gazu ziemnego jest najszybciej rozwijającą się republiką Kaukazu Południowego.
Igrzyska olimpijskie – ideały i rzeczywistość
Starożytne igrzyska olimpijskie, których organizowania zaprzestano ostatecznie w 393 r., oddziaływały na wyobraźnię kolejnych pokoleń. I tak zostało do dziś…